© medium.com
Het bewerken van het DNA van geslachtscellen (sperma of eicellen) of vroege embryo's blijft verboden op grond van maatregelen in de overgrote meerderheid van de landen die hierover beleid hebben, evenals krachtens een bindend Europees verdrag. Er heerst brede steun voor een wettelijk verbod, ook onder wetenschappers die zich bezighouden met de ontwikkeling van gentherapieën. Een aantal belangrijke tegenstanders en sceptici ondernemen nieuwe stappen om hun stem te laten horen.
In mei organiseerde het Global Observatory on Human Genome Editing, een universitair centrum, een internationale top over menselijke genbewerking. In tegenstelling tot de vorige drie topontmoetingen, die werden gesponsord door nationale academies voor wetenschappen, richtte deze zich bij de bespreking van bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's op de eugenetische gevolgen en andere maatschappelijke risico's die dit met zich mee zou brengen.
Kort daarna vaardigden drie wetenschappelijke en biotechnologische organisaties die zich bezighouden met cel- en gentherapieën een gezamenlijke oproep uit voor een wereldwijd verbod van tien jaar op bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's, daarbij verwijzend naar veiligheidskwesties, het ontbreken van een medische noodzaak en sociale en ethische risico's. Hoewel een groot aantal biotechbedrijven en organisaties zich consequent tegen bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's hebben verzet, vormt een nieuwe gezamenlijke verklaring van brancheorganisaties die duizenden wetenschappers en grote biotechnologische bedrijven vertegenwoordigen een belangrijke ontwikkeling.
Deze ontwikkelingen getuigen van de kracht van de argumenten tegen bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's. Voorstanders van bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's, die over enorme financiële middelen beschikken, zetten hun werk echter voort zonder rekening te houden met de veiligheids-, maatschappelijke of eugenetische risico's.
Techmiljardairs en designer-baby's
Deze week meldt Bloomberg News dat Bootstrap Bio, een bedrijf dat zo'n 18 maanden geleden werd opgericht, "een chief science officer heeft aangesteld, een laboratorium heeft geopend en zijn activiteiten heeft verlegd" naar genetische bewerking van menselijke embryo's. Op basis van informatie van investeerders vermeldt het bericht dat Bootstrap Bio mogelijk voornemens is om in 2026 of 2027 in Honduras, "een land waar het bedrijf mogelijk Amerikaanse regelgeving kan omzeilen," proeven met mensen te starten, dat wil zeggen zwangerschappen te initiëren met gemodificeerde embryo's.
Bloomberg slaagde er niet in om commentaar te krijgen van Chase Denecke, CEO van Bootstrap Bio, of Ben Korpan, CTO, maar citeert een online essay van de twee oprichters over "het genetisch bewerken van volwassenen om ze slimmer te maken." Bloomberg sprak tevens met Simone en Malcolm Collins, de rechtse pronatalisten, over hun investering in Bootstrap Bio en of ze hun eigen kinderen genetisch zouden modificeren. "We gaan daar zo snel mogelijk mee aan de slag," aldus Simone Collins ten overstaan van Bloomberg News.
Bootstrap Bio is niet de enige. Begin juni meldde MIT Technology Review dat Brian Armstrong, de oprichter van Coinbase met een geschat vermogen van 10 miljard dollar, net op X had gepost dat hij "er klaar voor is om een Amerikaanse start-up te financieren die zich op het genetisch bewerken van menselijke embryo's richt" en "op zoek is naar wetenschappers op het gebied van genbewerking en bio-informaticaspecialisten om een oprichtend team te vormen" voor dit project. "Ik denk dat de tijd rijp is om in de VS een baanbrekend bedrijf op dit gebied op te richten," schreef Armstrong.
In april schreef hij op zijn X-account dat hij voorspelde dat de "IVF-kliniek van de toekomst een aantal technologieën zal combineren" - embryobewerking, in het laboratorium geproduceerde eicellen, kunstmatige baarmoeders en het polygeen testen van duizenden IVF-embryo's - wat hij "de Gattaca-stack" noemt. Dit is niet Armstrongs eerste onderneming die menselijke biotechnologieën wil commercialiseren; hij is een investeerder in het controversiële embryotestbedrijf Orchid (net als Anne Wojcicki, medeoprichter en CEO van het inmiddels failliete 23andMe).
Volgens MIT Tech Review bracht Armstrong al wetenschappers samen die bekend staan als voorstanders van bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's tijdens "een soort soiree voor verboden technologieën." Een deelnemer aan dat "off-the-record etentje" zegt dat een ondernemingsgroep die hij mede runt, SciFounders, ook overweegt een bedrijf voor embryobewerking op te zetten.
Wellicht is het niet verrassend dat Armstrongs plannen voor een CRISPR-baby startup steun krijgen van wetenschappers van de enige twee universitaire laboratoria in de Verenigde Staten die zich bezighouden met genbewerking in embryo's. Een daarvan is Dieter Egli van Columbia University, wiens team informatie aan Armstrong heeft verstrekt. Hij verklaarde tegenover MIT Tech Review dat het optimaliseren van embryobewerking "het soort werk is dat bedrijven doen." Een andere wetenschapper, Paula Amato, werkt nauw samen met Shoukrat Mitalipov van de Oregon Health and Science University en was tot voor kort voorzitter van de American Society for Reproductive Medicine (ASRM), de branche- en beroepsorganisatie voor de vruchtbaarheidsindustrie. Amato zegt dat ze een particulier gefinancierd project voor het bewerken van embryo's zou "verwelkomen" en "het niet erg vindt als het afkomstig is van de 'techjongens.' " Interessant is dat zowel Egli als Mitalipov octrooien voor bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's hebben aangevraagd.
Een wetenschapper op het gebied van embryobewerking en een vruchtbaarheidsspecialist pleiten voor de zaak
Amato is toevallig coauteur van "The case for germline gene correction: state of the science," [Argumenten voor kiembaancorrectie: stand van zaken in de wetenschap], dat in juli 2025 in Fertility & Sterility, het tijdschrift van de ASRM, werd gepubliceerd. Een andere coauteur, Shoukhrat Mitalipov, is een grensverleggende bioloog die bekend staat om zijn werk op het gebied van het klonen van mensen, mitochondriale vervanging en genbewerking in menselijke embryo's. Amato werkt al geruime tijd met Mitalipov samen om menselijke eicellen voor zijn experimenten te verkrijgen.
Het artikel bespreekt de resultaten van genbewerkingsexperimenten in menselijke embryo's en beschrijft een reeks problemen, waaronder onbedoelde "grote deleties," 'chromosomenverlies' en "veranderingen op andere locaties dan de beoogde doelplek." Het is moeilijk om deze samenvatting van de "stand van de wetenschap" als een overtuigend "pleidooi voor kiembaancorrectie" te beschouwen zoals de titel suggereert. Maar de auteurs lijken zich uit het veld te laten slaan.
He Jiankui, "China's Frankenstein," werkt aan een comeback
Ondertussen doet He Jiankui, de wetenschapper die in 2018 verantwoordelijk was voor de geboorte van drie genetisch gemodificeerde kinderen, zijn best om weer in de schijnwerpers te komen en belooft door te gaan met zijn pogingen om genetisch gemodificeerde baby's te maken. Nadat hij als malafide werd bestempeld (ook door reguliere wetenschappers die in principe voorstander zijn van bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's), zat He drie jaar in China in de gevangenis voor illegale medische praktijken.
Nu zijn gevangenisstraf erop zit, heeft He een nieuwe vrouw: Cathy Tie, een Chinees-Canadese bio-ondernemer en voormalig Thiel-fellow die door het Amerikaanse zakenblad Forbes op twee van hun "30 Under 30"-lijsten werd geplaatst, zoals beschreven door MIT Technology Review in "Dit is Cathy Tie, Bruid van "China's Frankenstein."
He beweert ook over nieuwe financiële middelen te beschikken. In juni vertelde hij de South China Morning Post dat Amerikaanse investeerders "enkele miljoenen dollars aan financiering verstrekten" en op X verklaarde hij dat een mememunt die hij samen met Tie had gecreëerd, $GENE, nu een half miljoen dollar waard is, "vergelijkbaar met de gemiddelde NIH R01-subsidie."
Zijn X account, die bijna 135.000 volgers telt, wordt steeds vreemder en grandiozer. Recente posts omvatten:
15 april: "Goedemorgen rotzakken. Hoeveel embryo's hebben jullie vandaag genetisch bewerkt?"Hij heeft meerdere keren op zijn X-account gezegd dat hij een nieuw laboratorium in de VS zal opzetten. Maar momenteel zit hij vast in China omdat de regering zijn paspoort in beslag heeft genomen.
16 april: "Ik zat letterlijk in de gevangenis voor deze zooi."
24 mei: "De wereld is me een Nobelprijs verschuldigd."
13 juni: "Ik ben de nummer 1 wetenschapper in China."
17 juni: "Ik zal mijn $GENE-geld gebruiken om mijn genonderzoek in m'n nieuwe lab in de VS te financieren."
20 juni: "Mijn missie ligt nog steeds op het gebied van embryonale genetische bewerking."
En nu?
Een aantal techmiljardairs gebruikt nu hun aanzienlijke fortuinen en grenzeloze arrogantie om "de Gattaca-stack" door te drukken. Ze trekken wetenschappers aan die bereid zijn om zelfs de voorzichtige waarschuwingen van de "officiële" door de academie gesponsorde topontmoetingen met voeten te treden. Ze lijken er geen moeite mee te hebben om zowel de vrijwel wereldwijde beleidsconsensus tegen bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's, als de wijdverbreide bezorgdheid over een techno-eugenetische toekomst die bewerking van DNA van geslachtscellen of vroege embryo's mogelijk zou maken, te negeren. In feite beschouwen ze een wereld van genetisch rijken en armen misschien wel als een perspectief dat ze gretig omarmen, in plaats van een toekomst die koste wat kost moet worden vermeden.
Het komt erop neer dat we in een nieuwe en meer zorgwekkende fase zijn beland in de strijd om menselijke biotechnologieën op het algemeen belang te richten en te voorkomen dat ze worden gebruikt voor een heropleving van eugenetica op basis van marktprikkels, genetisch essentialisme en technologische roekeloosheid. Het is tijd om het verzet op te schroeven.
Zie: https://www.geneticsandsociety.org/biopolitical-times/tech-billionaires-and-rogue-scientists-moving-commercialize-crispr-babies
Reacties van Lezers
voor onze Nieuwsbrief