Jongens bij de pijpleiding
© OnbekendInspectie van een pijpleiding
  • Europa loopt het risico op een groot tekort aan gasopslag als de verstoringen via de Straat van Hormuz nog eens 1 tot 3 maanden aanhouden, terwijl de voorraden nog steeds ver onder het normale seizoensniveau liggen.
  • Verstoringen in de LNG-aanvoer, een sterke Aziatische vraag en vertekende gasprijzen zorgen ervoor dat het bijvullen van opslagfaciliteiten in de hele EU buitengewoon moeilijk en duur is.
  • Equinor waarschuwt dat langdurige verstoringen de Nederlandse TTF-gasprijzen naar €90/MWh kunnen opdrijven, wat binnen heel Europa zal leiden tot een afname van de industriële vraag en een omschakeling op andere brandstoffen.
Europa zou te maken kunnen krijgen met een kritiek tekort aan aardgasvoorraden als de verstoringen van de scheepvaart door de Straat van Hormuz nog 1 tot 3 maanden aanhouden, zo waarschuwen topmanagers van de Noorse energiegigant Equinor ASA (NYSE:EQNR). Europa is het huidige zomerse opslagseizoen met ernstige tekorten aan gasreserves begonnen, waarbij de gasvoorraden na een lange winter slechts voor 28% gevuld zijn. De opslagniveaus in Europa liggen momenteel op 35-37%, aanzienlijk onder de seizoensnorm van 50%, waardoor het risico toeneemt dat het continent zijn gebruikelijke doelstelling van 90% aan het begin van het volgende stookseizoen niet zal halen. De Europese Unie eist van de lidstaten dat zij robuuste opslagniveaus handhaven, waarbij doorgaans wordt gestreefd naar een capaciteit van 80% tot 90% aan het begin van de winter. Een combinatie van factoren zorgt ervoor dat het vullen van de grootste opslagcentra van Europa nu een enorme opgave is in de aanloop naar de tweede helft van het jaar.

Om te beginnen hebben grote onttrekkingen gedurende de winter - als gevolg van het piekverbruik voor huishoudelijke verwarming - in combinatie met een sterke stijging van de industriële vraag naar elektriciteit ervoor gezorgd dat de aardgasvoorraden in Noordwest-Europa tot onder de 30% kwamen te liggen, wat ongeveer het dubbele is van het totale opslagtekort in de EU. Gasvoorraden in Nederland, Duitsland en Frankrijk daalden tot kritiek lage niveaus nog voordat de lente was begonnen: de Nederlandse reserves kelderden aan het einde van de winter tot slechts 5,8%, het laagste niveau van de afgelopen tien jaar; de opslagniveaus in Duitsland daalden tot ~20%, terwijl die in Frankrijk rond de 27% schommelden toen de lente zijn intrede deed.

Ten tweede hebben vertekende prijzen en omgekeerde seizoensgebonden prijscurves bijgedragen aan de gascrisis in Europa. De ongebruikelijke marktstructuur, waarbij de spotprijzen in de zomer hoger liggen dan die van wintercontracten, heeft de noodzakelijke aanvulling van de opslagvoorraden vertraagd. De seizoensgebonden spreads op de Nederlandse TTF-markt bleven negatief, met een waarde van ongeveer
€1,3/MWh, waarbij de ongebruikelijke backwardation [red.: wanneer de spotprijs hoger is dan de prijs voor levering in de toekomst] de traditionele dynamiek verstoorde: het injecteren van gas tijdens de goedkopere zomermaanden en het onttrekken ervan tijdens het koudere winterseizoen, wanneer de vraag groot is.

Europa heeft ook te maken gehad met een LNG-tekort, waarbij de concurrerende wereldwijde energievraag en verstoringen bij belangrijke LNG-faciliteiten als gevolg van het conflict in het Midden-Oosten het aanvullen van de voorraden zeer kostbaar hebben gemaakt. Vertragingen en schade aan de infrastructuur bij belangrijke faciliteiten, met name in Qatar, in combinatie met de uitfasering van Russisch LNG, leidden tot een verscherpte wereldwijde concurrentie om spotladingen, vooral gezien de grote vraag in Azië. De omgekeerde curve wordt ook gedeeltelijk veroorzaakt door de verwachting dat er later dit jaar wereldwijd nieuwe LNG-capaciteit bijkomt, in combinatie met zorgen over het aanbod op korte termijn.

EU-lidstaten reageerden verschillend op het verstoorde prijsmechanisme. In Italië hebben toezichthouders zoals ARERA en transmissienetbeheerders zoals Snam financiële compensatieregelingen ingevoerd waarmee handelaren kunnen bieden op veilingen waarbij de marktbeheerder het verschil tussen de zomer- en wintergasprijzen op het virtuele handelspunt (PSV) vergoedt, zodat de opslagdoelstellingen kunnen worden gehaald.

In Duitsland ligt de situatie anders. De grootste economie van Europa heeft in het verleden directe overheidssubsidies om injecties af te dwingen, vermeden en vertrouwt in plaats daarvan op wettelijke mandaten en instrumenten voor marktbalans. De Duitse Bundesnetzagentur handhaaft strikte wettelijke vuldoelstellingen voor aardgasopslag om de leveringszekerheid tijdens de winter te garanderen. Vervoerders en netwerkgebruikers zijn wettelijk verplicht om aan specifieke voorraadniveaus te voldoen, terwijl naleving door marktmechanismen, capaciteitsveilingen en strategische instrumenten wordt gestuurd die worden beheerd door Trading Hub Europe GmbH (THE). Om de kosten van de aankoop, injectie en het beheer van strategische gasreserves te dekken, maakt THE gebruik van een wettelijk vastgestelde opslagneutraliteitsheffing. Deze heffing, die van oudsher wordt toegepast op uitstroom en netwerkpunten, helpt de kosten van door de staat opgelegde opslagmaatregelen terug te verdienen.

Ondanks de verschillen tussen de nationale stimuleringsmaatregelen vallen beide landen onder EU-brede regelgeving, die minimale opslagniveaus voorschrijft die historisch gezien gericht zijn op 80-90% van de maximale capaciteit voorafgaand aan het stookseizoen. Terwijl Italië de nadruk heeft gelegd op financiële steun, vertrouwt Duitsland op wettelijke verplichtingen, met als doel de verplichtingen voor het vullen van de opslagfaciliteiten door te schuiven naar actieve deelnemers op de groothandelsmarkt.

Equinor heeft gewaarschuwd dat, terwijl een snelle oplossing Europa in staat zou stellen om tegen het einde van het injectieseizoen een beheersbaar opslagniveau van 75% te bereiken, een blokkade van 1-3 maanden de situatie zeer kritiek zou maken, waardoor de TTF-prijzen mogelijk naar €90/MWh zouden stijgen. Een piek in de gasprijzen zal naar verwachting tot marktcorrecties leiden, waaronder een verwachte daling van 10 miljard kubieke meter in de vraag naar gas voor elektriciteitsopwekking en een toename van de overschakeling op andere brandstoffen door de industrie.

Dat gezegd hebbende, is de huidige gascrisis in Europa lang niet zo ernstig als de situatie waarmee het te maken had toen Rusland een paar jaar geleden Oekraïne binnenviel. Sterker nog, Duitsland gaat door met het privatiseringsproces van Uniper na de reddingsoperatie van het bedrijf ter waarde van miljarden euro's tijdens de energiecrisis van 2022. Volgens de staatssteunregels van de Europese Commissie, die de reddingsoperatie van Berlijn in 2022 goedkeurden, is Duitsland wettelijk verplicht om zijn aandelenbelang tegen eind 2028 terug te brengen tot maximaal 25% plus één aandeel.

De financiële situatie van Uniper is drastisch verbeterd na een enorm nettoverlies van €40 miljard in 2022, dat werd veroorzaakt door de stopzetting van de gasleveringen door het Russische Gazprom. Het energiebedrijf heeft in een arbitrageprocedure een aanzienlijke schadevergoeding toegewezen gekregen en is al begonnen met het terugbetalen van overheidssteun. Deze gezonde financiële positie maakt het bedrijf zeer aantrekkelijk voor de particuliere markten. Uniper, met hoofdkantoor in Düsseldorf, is een van Duitslands grootste gasimporteurs en een belangrijke speler op de Europese gasmarkten en -opslagnetwerken.

Zie: https://oilprice.com/Energy/Natural-Gas/European-Gas-Storage-Cant-Survive-3-More-Months-of-Hormuz.html