Vera Rubin asteroïden
© NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory / NOIRLab / SLAC / AURA/ R. Proctor. Acknowledgements: Star map: NASA / Goddard Space Flight Center Scientific Visualization Studio. Gaia DR2: ESA/Gaia/DPAC. Image Processing: M. Zamani (NSF NOIRLabEen model van het binnenste zonnestelsel waarop de door Rubin ontdekte asteroïden in lichtblauw/groen worden weergegeven. Bekende asteroïden zijn donkerblauw.
Aan de hand van voorlopige gegevens van het Vera C. Rubin-observatorium hebben wetenschappers meer dan 11.000 nieuwe asteroïden ontdekt. De gegevens werden bevestigd door het Minor Planet Center (MPC) van de Internationale Astronomische Unie, waarmee dit de grootste reeks ontdekte asteroïden vertegenwoordigt van het afgelopen jaar. De ontdekkingen werden gedaan op basis van gegevens uit de eerste optimalisatieonderzoeken van Rubin en bieden een krachtig voorproefje van de baanbrekende invloed die het observatorium zal uitoefenen op de wetenschap van het zonnestelsel.

De inzending naar het MPC omvat circa een miljoen waarnemingen die gedurende anderhalve maand werden verricht, van ruim 11.000 nieuwe asteroïden en meer dan 80.000 reeds bekende asteroïden, waaronder enkele die eerder waren waargenomen maar later "verloren" raakten omdat hun banen te onzeker waren om hun toekomstige locaties te voorspellen. U kunt alle asteroïdeontdekkingen van Rubin bekijken in de Rubin Orbitviewer, die gebruikmaakt van reële gegevens om op een intuïtieve manier de structuur van onze kosmische achtertuin in drie dimensies en in realtime te verkennen.

"Deze eerste grote reeks waarnemingen na de 'Rubin First Look' vormt slechts het topje van de ijsberg en geeft aan dat het observatorium klaar is voor gebruik," zegt Mario Juric, docent aan de Universiteit van Washington en hoofdwetenschapper van het Rubin Solar System. "Wat vroeger jaren of decennia kostte om te ontdekken, zal Rubin binnen enkele maanden aan het licht brengen. We beginnen de belofte van Rubin waar te maken om ons beeld van het zonnestelsel fundamenteel te hervormen en de deur te openen naar ontdekkingen die we ons nog niet eens kunnen voorstellen."

Onder de onlangs geïdentificeerde objecten bevinden zich 33 voorheen onbekende objecten in de buurt van de aarde (NEO's), kleine asteroïden en kometen waarvan de dichtste nadering tot de zon minder dan 1,3 keer de afstand tussen de aarde en de zon bedraagt. Geen van de zojuist ontdekte NEO's vormt een bedreiging voor de aarde, terwijl de grootste een diameter heeft van zo'n 500 meter. Objecten groter dan 140 meter worden nauwlettend gevolgd omdat ze bij een inslag aanzienlijke regionale schade kunnen veroorzaken, maar wetenschappers schatten dat tot nu toe slechts ongeveer 40% van deze middelgrote NEO's werd geïdentificeerd.

Zodra Rubin volledig in de verkenningsmodus operationeel is, zal hij naar verwachting nog eens bijna 90.000 nieuwe NEO's detecteren, waarvan sommige mogelijk gevaar opleveren, en het aantal bekende NEO's met een diameter van meer dan 140 meter bijna verdubbelen tot ongeveer 70%. Door vroegtijdige detectie en continue monitoring van deze objecten mogelijk te maken, zal Rubin een krachtig instrument voor planetaire verdediging vormen.

De dataset bevat tevens ongeveer 380 trans-Neptunische objecten (TNO's) — ijzige hemellichamen die in een baan rond Neptunus draaien. Twee van de onlangs ontdekte TNO's — voorlopig 2025 LS2 en 2025 MX348 genoemd — blijken extreem grote en langgerekte banen te hebben. Op hun verste punten bevinden deze twee objecten zich ongeveer 1.000 keer verder van de zon dan de aarde, waardoor ze tot de 30 verste bekende kleine planeten behoren.


Commentaar: Daar zijn ze weer, die superlanggerekte banen, een kenmerk van hun oorsprong buiten het zonnestelsel.


Deze ontdekkingen werden mogelijk gemaakt door de unieke combinatie van een grote spiegel, 's werelds krachtigste astronomische digitale camera en uiterst geavanceerde, softwaregestuurde verwerkingsprocessen die specifiek werden ontwikkeld om zwakke, snel bewegende objecten te detecteren tegen een propvolle sterrenhemel. Rubin kan de zuidelijke hemel in kaart brengen met een gevoeligheid die ongeveer zes keer zo groot is als die van de meeste huidige zoekacties naar asteroïden, waardoor het beter dan ooit tevoren kleinere en verder weg gelegen objecten kan detecteren. Dankzij deze mogelijkheden kan Rubin de meest gedetailleerde inventarisatie ooit van ons zonnestelsel samenstellen, terwijl alle ontdekkingen wetenschappers zullen helpen om de geschiedenis van het zonnestelsel te ontrafelen.

"Rubins unieke observatieritme vereiste een geheel nieuwe softwarearchitectuur voor het ontdekken van asteroïden," zegt Ari Heinze van de Universiteit van Washington, die samen met Jacob Kurlander, een promovendus aan de Universiteit van Washington, de software waarmee ze konden worden ontdekt, heeft gebouwd.
verdeling van nieuwe asteroïden
© NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory / NOIRLab / SLAC / AURA. Acknowledgement: PI: Mario Juric (University of Washington)Verdeling van nieuwe asteroïden die door het NSF–DOE Rubin-observatorium werden ontdekt. Bron: NSF–DOE Vera C. Rubin Observatory / NOIRLab / SLAC / AURA.
"We hebben het gebouwd, en het functioneert. Zelfs met slechts voorlopige gegevens van technische kwaliteit heeft Rubin 11.000 asteroïden ontdekt en voor tienduizenden andere de banen nauwkeuriger bepaald. Het lijkt vrij duidelijk dat dit observatorium een revolutie teweeg zal brengen in onze kennis van de asteroïdengordel."

Bijzonder opvallend is de snelle toename van de TNO-populatie. De 380 kandidaten die Rubin binnen twee maanden heeft ontdekt, komen bovenop de 5.000 die in de afgelopen dertig jaar werden ontdekt. Evenals bij minder verafgelegen asteroïden was het vinden van de TNO's in hoge mate afhankelijk van de ontwikkeling van nieuwe, geavanceerde algoritmen.

"Het zoeken naar een TNO is als het zoeken naar een naald in een weiland vol hooibergen — uit miljoenen flikkerende bronnen in de ruimte moest een computer worden geleerd om miljarden combinaties te doorzoeken en te identificeren welke waarschijnlijk verre werelden in ons zonnestelsel zouden kunnen zijn. Dit vereiste nieuwe algoritmische benaderingen," zegt Matthew Holman, senior astrofysicus bij het Center for Astrophysics | Harvard & Smithsonian en voormalig directeur van het Minor Planet Center, die het voortouw nam bij het werk aan de TNO-ontdekkingspijplijn.

"Dit soort objecten biedt een fascinerende blik op de buitenste regionen van het zonnestelsel: de objecten vertellen ons niet alleen hoe de planeten zich in het vroege stadium van de geschiedenis van het zonnestelsel bewogen, maar ook of er misschien nog een negende grote planeet bestaat die tot nu toe nog niet ontdekt werd," zegt Kevin Napier, onderzoeker bij het Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, die samen met Holman de algoritmen heeft ontwikkeld om verre objecten in het zonnestelsel te detecteren met behulp van Rubin-gegevens.


Commentaar: Maak je geen zorgen, de zogenaamde "negende grote planeet" is al op weg uit het zonnestelsel. De technologie komt te laat. Zie voor meer informatie: Hulp is onderweg: Kosmisch resetmechanisme


De verificatie door het MPC van deze grote groep ontdekkingen stelt de hele wereldwijde gemeenschap in staat om toegang te krijgen tot de gegevens, banen te verfijnen en onmiddellijk met de analyse te beginnen. Deze 11.000 asteroïden vormen nog maar het begin. Zodra het decennialange Legacy Survey of Space and Time (LSST) later dit jaar van start gaat, verwachten wetenschappers dat Rubin deze hoeveelheid asteroïden elke twee tot drie nachten zal ontdekken tijdens de eerste jaren van het onderzoek. Dit zal uiteindelijk het aantal bekende asteroïden verdrievoudigen en het aantal bekende TNO's met bijna een orde van grootte doen toenemen.


Zie: https://phys.org/news/2026-04-early-vera-rubin-observatory-reveals.html