© ReutersDe Chevron-raffinaderij in El Segundo, Californië op 3 oktober 2025, na een brand die de vorige nacht was uitgebroken.
Elk incident heeft zijn eigen voorlopige verklaring, variërend van bevestigde militaire aanvallen tot industriële ongevallen die nog worden onderzocht. Samen wijzen ze op een energiesysteem dat onder buitengewone druk staat te midden van wereldwijde instabiliteit.
De incidenten vonden plaats tegen de achtergrond van aanhoudende ontwrichting op de wereldwijde energiemarkten na de gezamenlijke oorlog van de VS en Israël tegen Iran, die op 28 februari begon, en beperkingen op de scheepvaart door de Straat van Hormuz, een essentiële route voor de wereldwijde oliestromen.
Het Internationaal Energieagentschap heeft de afgelopen maanden een forse verkrapping van het aanbod gemeld, waarbij de prijzen stijgen en de voorraden dalen. Raffinaderijen en elektriciteitscentrales opereren sindsdien met krappere marges, een hogere doorvoer en minder flexibiliteit op het gebied van onderhoud, waardoor de blootstelling aan operationele risico's toeneemt.
De incidenten in kaart gebracht: wat is er gebeurd, en waar
In de Verenigde Staten leidde een explosie eind maart in de Valero Port-raffinaderij in Texas tot evacuaties en langdurige affakkeling; het onderzoek naar de oorzaak loopt nog. Een afzonderlijke brand in een oliebron nabij Etoile in Texas leidde deze week eveneens tot een noodrespons en preventieve evacuaties; de oorzaak is nog onbekend.
In Australië leidde een brand in de Viva Energy Geelong-raffinaderij op 16 april tot de sluiting van een van de belangrijkste brandstofvoorzieningsfaciliteiten van het land. De autoriteiten wijzen op een waarschijnlijk technisch defect, waarbij geen aanwijzingen voor sabotage werden gemeld.
In India kwamen afgelopen dinsdag negen werknemers om het leven bij een ketelexplosie in een Vedanta-electriciteitscentrale in Chhattisgarh, enkele dagen later gevolgd door een brand in de HPCL Pachpadra-raffinaderij in Rajasthan, die plannen voor de ingebruikname van de nieuwe faciliteit hinderde.
In Roemenië veroorzaakte een explosie op maandagavond in de CET Vest-electriciteitscentrale in Boekarest een brand die meerdere transformatoren beschadigde en leidde tot tijdelijke instabiliteit in het elektriciteitsnet van de stad. De oorzaak ervan werd nog niet bevestigd.
In Rusland hebben Oekraïense drone-aanvallen herhaaldelijk de olie-infrastructuur getroffen, waaronder de NORSI-raffinaderij in Nizjni Novgorod en de Tuapse-raffinaderij in Krasnodar Krai. Beide installaties kregen te maken met branden en operationele verstoringen, waarbij Oekraïne de aanvallen omschreef als onderdeel van een bredere campagne gericht op het verminderen van de Russische energie-inkomsten.
Oorlog op een andere manier
Oekraïne heeft bevestigd dat het een aanhoudende campagne voert tegen de Russische energie-infrastructuur, en beschrijft de aanvallen als een poging om de olie-inkomsten te verminderen waarmee de militaire operaties van Moskou worden gefinancierd.
De campagne werd in 2026 opgevoerd, waarbij Oekraïense troepen binnen enkele weken na elkaar meerdere Russische raffinaderijen hebben aangevallen. De NORSI-raffinaderij heeft haar activiteiten opgeschort na de aanval van 5 april, terwijl Tuapse binnen één week twee keer werd getroffen.
De sluiting van de Straat van Hormuz heeft ondertussen voor een parallelle druk op raffinaderijen buiten Rusland gezorgd. Het IEA meldt dat de wereldwijde verwerking van ruwe olie in april met zo'n 6 miljoen vaten per dag is gedaald, doordat de voorraden grondstoffen krapper worden en faciliteiten de ontwrichting van toeleveringsketens moeten opvangen.
Verouderde infrastructuur, maximale belasting
Op de Geelong-raffinaderij in Australië wezen vakbondsvertegenwoordigers op een reeks eerdere lekken en incidenten in de faciliteit en bevestigden dat bepaalde onderhoudswerkzaamheden in maart waren uitgesteld.
Het management van Viva Energy erkende het uitstel, maar verklaarde dat dit geen verband hield met de explosie. Wat betreft de Valero-faciliteit in Port Arthur bevestigde de Texaanse commissie voor milieukwaliteit dat het onderzoek naar de oorzaak van de explosie nog steeds loopt.
Met name voor Russische raffinaderijen hebben westerse sancties de herstelwerkzaamheden bemoeilijkt. NORSI kreeg na eerdere drone-aanvallen te maken met beperkte toegang tot gespecialiseerde apparatuur, waardoor het herstel vertraging opliep en de installaties extra kwetsbaar zijn voor vervolgschade.
Het IEA constateerde dat de wereldwijde raffinagecapaciteit al jaren structureel afneemt, waarbij de investeringen in nieuwe capaciteit dalen omdat de energiesector rekening houdt met een langdurige verschuiving naar alternatieven voor fossiele brandstoffen, waardoor er minder reserve in het systeem zit wanneer er verstoringen optreden.
Systemische kwetsbaarheid, geen gecoördineerde sabotage
Geen enkele regering heeft opzettelijke sabotage bevestigd bij de incidenten in andere landen dan Rusland. Australië, India en de Verenigde Staten wezen alle op industriële of mechanische oorzaken.
Maar veiligheidsanalisten merken op dat een systeem dat onder extreme druk staat geen gecoördineerde aanvallen nodig heeft om geclusterde storingen te veroorzaken; het heeft enkel een hoger dan normaal basisniveau van operationeel risico nodig dat in de loop der tijd aanhoudt en faciliteiten met uitgesteld onderhoud en beperkte veiligheidsmarges treft.
Wat dit betekent voor de energiezekerheid
Australië heeft slechts een reserve aan benzine voor 38 dagen, minder dan de helft van het door het IEA aanbevolen minimum van 90 dagen, wat zorgen baart over de beschikbaarheid van brandstof nu de Geelong-raffinaderij onder capaciteit draait.
In India heeft de brand bij HPCL Pachpadra de bouw vertraagd van een raffinaderij die het land dringend nodig had om de door de situatie in de Straat van Hormuz veroorzaakte ontwrichting van de invoer op te vangen. Roemenië onderzoekt de gevolgen van de explosie bij CET Vest voor de veerkracht van het elektriciteitsnet in Boekarest.
Het rapport van het IEA meldde een daling van 85 miljoen vaten in de wereldwijde olievoorraden alleen al voor maart, waarbij de vraag naar verwachting in 2026 met 80.000 vaten per dag zal krimpen, de scherpste daling sinds COVID-19.
Het agentschap wees erop dat de Russische ruwe-olie-export in maart steeg doordat de hoge prijzen de inkomsten van het Kremlin een impuls gaven, wat de impact van de Oekraïense infrastructuurcampagne bemoeilijkt.
De Europese Commissie heeft als reactie hierop een strategie voor schone energie ter waarde van 86 miljard dollar gelanceerd.
Maar het IEA heeft gewaarschuwd dat hernieuwbare energiebronnen op korte termijn geen vervanging kunnen bieden voor uit olie verkregen transportbrandstoffen, wat betekent dat de raffinagecapaciteit de komende maanden cruciaal blijft voor de stabiliteit van het aanbod.
Zie: https://www.trtworld.com/article/d93ddad90806
Commentaar: Afgezien van de druk op verouderde infrastructuur, stelt dit artikel de vraag die iedereen bezighoudt: En we weten dat Rusland zich in de wereldpolitiek niet bezighoudt met het saboteren van infrastructuur, dus blijft er... Wat de waarheid ook moge zijn, de schade aan al deze raffinaderijen had duidelijk niet op een slechter moment kunnen plaatsvinden.