Grok-versie van de karikatuur van Katherina Reiche
Grok-versie van de karikatuur van Katherina Reiche, Duitslands minister van Energie
Toen Simon Wakter, politiek adviseur van de Zweedse minister van Energie, afgelopen woensdag op X een bericht plaatste met een simpel "Wauw, ongelooflijk artikel" en een klappende emoji, weerspiegelde hij de schokgolf die zich door de Europese energiejournalisten en -commentatoren verspreidde. Het doelwit van zijn applaus was niet zomaar een marginale scepticus, maar Duitslands minister van Economie en Energie, Katherina Reiche.

In een gastcolumn voor de Frankfurter Allgemeine Zeitung velde Reiche een oordeel dat een jaar geleden nog als carrièrevernietigende ketterij zou zijn beschouwd: "Eén feit wordt al te lang verzwegen: een energietransitie die geen rekening houdt met de systeemkosten zal het land dat ze beweert te redden, te gronde richten." Voor iedereen die de Duitse Energiewende - dat symbolische experiment om via verordeningen de CO2-uitstoot te verminderen - heeft zien ontvouwen als een treinongeluk in slow motion, klinken de woorden van Reiche als een donderslag uit de hemel van de gevestigde orde zelf.

Hier hebben we een hoge CDU-minister in de regering van bondskanselier Friedrich Merz die nu openlijk toegeeft dat twintig jaar lang op groen gebaseerde fantasieën de industriële grootmacht van het continent hebben opgezadeld met verborgen kosten die volgens de schattingen die zij noemt, nu 36 miljard euro per jaar bedragen en oplopen naar 90 miljard euro. Netuitbreidingen, back-upstroom voor intermitterende wind- en zonne-energie en de pure inefficiëntie van het proberen een moderne economie te runnen op basis van het weer: dit alles, zegt ze, mag niet langer uit het officiële narratief worden weggepoetst. Het zelfbedrog, waarschuwt ze, is voorbij.


Dit is niet zomaar wat technocratisch gekonkel. Het is de eerste grote publieke barst in het ideologische bouwwerk dat het Duitse - en daarmee ook het Europese - energiebeleid heeft gedomineerd sinds de anti-kernenergie, beatnik-generatie van '68 het culturele overwicht heeft veroverd. Rupert Darwall beschreef het fenomeen met grote precisie in Green Tyranny: hoe een handjevol Duitse Groenen, belichaamd door de in sneakers gestoken Joschka Fischer die in 1985 werd beëdigd als minister van Milieu van Hessen, hun eigenaardige rood-groene mengeling van antikapitalistisch fanatisme en romantisch milieubewustzijn over het hele continent en daarbuiten exporteerden.

Dat evangelie kon rekenen op een ontvankelijk publiek in de Engelstalige wereld. In de zomer van 1988 legde NASA-wetenschapper James Hansen zijn inmiddels beruchte getuigenis af voor het Amerikaanse Congres, waarin hij verklaarde dat "het broeikaseffect werd waargenomen en ons klimaat op dit moment verandert." Het moment was theatraal, de wetenschap wankel, maar het politieke effect was explosief. Het sloot aan bij de prille ideeën die al onder westerse intellectuelen circuleerden: Paul Ehrlichs The Population Bomb (1968), dat een massale hongersnood voorspelde die nooit kwam; Rachel Carsons Silent Spring (1962), dat de moderne milieubeweging lanceerde op basis van overdreven beweringen over DDT; en E.F. Schumachers Small is Beautiful (1973), het manifest van de 'boeddhistische economie,' dat predikte dat de menselijke vraag moest worden teruggedrongen in plaats van verhoging van de levensstandaard. Zoals de beroemde Chicago-econoom Frank Knight opmerkte, bestaat economische vooruitgang niet uit het onderdrukken van verlangens, noch zelfs uit het bevredigen ervan, maar uit hun "steeds grotere verfijning en vermenigvuldiging" — een directe antithese van Schumachers oproep tot ascetische materiële terughoudendheid als spirituele deugd.

Deze Europese ideologische vloek van milieu-misantropie verspreidde zich onder de jonge stedelijke intelligentsia van de ontwikkelingslanden via de onderwijsprogramma's en de massamedia, en via het enorme aantal studenten dat studeerde aan de progressieve westerse universiteiten, van Canada tot Australië, van Ierland tot Italië en van New York tot Californië en Florida.

De verspreiding van het Europese groene evangelie werd enthousiast gesteund door linkse miljardairsstichtingen, die duizenden zogenaamde 'grassroots NGO's' in Azië, Afrika en Latijns-Amerika uit de grond lieten schieten. Deze zogenaamde grassroots-NGO's kwamen goed van pas om een moreel alibi te verschaffen aan lobbyisten voor hernieuwbare energie die op zoek waren naar subsidies uit de publieke portemonnee. In de ontwikkelingslanden ontstonden lokale coalities van 'Bootleggers and Baptists' die wederzijds voordeel haalden uit het Europese koolstofkolonialisme. Om de cirkel rond te maken, stelden gekaapte instellingen als de Wereldbank, de Aziatische Ontwikkelingsbank en het IMF beperkingen op fossiele brandstoffen als voorwaarde voor hulp en overheidsfinanciering aan armere Afrikaanse en Aziatische regeringen.

Achter dit alles gaat Europa's langdurige voorliefde voor Jean-Jacques Rousseau's "edele wilde" schuil, de illusie dat de eenvoudige, energiezuinige levenswijze van de inheemse bevolking van Tahiti een zuiverder bestaan vertegenwoordigde dan de kunstmatigheid van de industriële beschaving. Toen Voltaire een exemplaar ontving van Rousseau's boek Het maatschappelijk verdrag, was zijn antwoord:
Ik heb uw nieuwe boek tegen het menselijk ras ontvangen, en ik dank u daarvoor. Nooit eerder werd zo'n vindingrijkheid gebruikt om ons allemaal dom te maken. Bij het lezen van uw boek verlangt men ernaar om op handen en voeten te lopen. Maar aangezien ik die gewoonte al meer dan 60 jaar kwijt ben, voel ik tot mijn ongenoegen dat het onmogelijk is om die weer op te pakken.
Wellicht is de essentie van Voltaire's tamelijk minachtende reactie op Rousseau's voorliefde voor de bewoners van de Pacifische eilanden volledig aan de Duitse intelligentsia voorbijgegaan.

Wat begon als Duitse binnenlandse hoogdravendheid, groeide uit tot een EU-breed dogma door Angela Merkels noodlottige besluit uit 2011 om de kerncentrales van het land te sluiten na het ongeval in Fukushima in Japan. De gevolgen waren even voorspelbaar als catastrofaal. Duitsland, ooit de technische trots van de wereld, importeert nu elektriciteit wanneer de wind niet waait en de zon niet schijnt. Het heeft zijn kernindustrie vernietigd - 20 gigawatt aan betrouwbare, koolstofarme basislast - om vervolgens aan te moeten zien dat kolencentrales, inclusief de vervuilende bruinkoolvariant, weer volop in bedrijf worden genomen.

Fritz Vahrenholt, een van de weinige gerenommeerde Duitse stemmen die consequent heeft geweigerd de Gaia-propaganda te slikken, wees er vorige week in een interview op dat het land over voldoende binnenlandse gasreserves beschikt om 25 jaar lang in de energiebehoefte te voorzien. Toch weigert het deze te exploiteren, verlamd door wat hij de "Duitse ziekte" van natuuraanbidding noemt.

De afsluiting van de Straat van Hormuz door de Iraanse IRGC in maart 2026 bracht slechts de genadeslag voor een patiënt die al op sterven lag. Door de overmachtverklaring van Qatar met betrekking tot LNG-leveringen verdween van de ene op de andere dag bijna 20% van het wereldwijde aanbod. De Europese gasprijzen schoten omhoog en de elektriciteitsprijzen volgden, terwijl de Duitse voorraden kelderden.

Plotseling zag dezelfde politieke klasse die jarenlang de kiezers met het vingertje had gewezen op de morele noodzaak van netto-nul, zich genoodzaakt om stilletjes de stoflaag van de ter ziele gegane bruinkoolcentrales, die eerder voor sluiting waren bestemd, af te vegen. Analisten omschrijven dit schouwspel als een 'renaissance van steenkool.' De plechtige belofte van de vorige regering om steenkool tegen 2030 volledig uit te faseren, lijkt nu op een foute grap ten koste van Duitse huishoudens en fabrikanten.

In een bericht op Facebook, schreef de TechTimes:
Als gevolg van de ernstige economische druk die het conflict in het Midden-Oosten met zich meebrengt, overweegt de Duitse regering naar verluidt een 'renaissance van steenkool' om een totale energiecrisis te voorkomen. ... Hoewel Duitsland jarenlang heeft aangedrongen op een uitfasering van steenkool tegen 2030, heeft de huidige energiecrisis geleid tot een verschuiving van klimaatdoelstellingen naar energiezekerheid. Uit berichten blijkt dat verschillende bruinkoolcentrales, die voorheen als veiligheidsreserve werden aangehouden, mogelijk weer volledig in bedrijf worden genomen.
Leider van de conservatieven Alice Weidel, die profiteert van de enorme populariteit van de conservatief-populistische AfD-partij - inmiddels de op één na grootste partij na de regerende CDU/CSU-coalitie - heeft ronduit verklaard dat onder een door de AfD geleide regering de netto-nul-beweging zou worden verworpen:
We moeten ook afkondigen dat de klimaatcrisis voorbij is. Het hele gebeuren is, zoals de Amerikaanse president het zo treffend verwoordt, een hoax - het is pure oplichterij. ... We moeten onmiddellijk een einde maken aan de mislukte Energiewende. We moeten ook onmiddellijk bezuinigen op en een einde maken aan de verspilling van hulpbronnen en de subsidies voor zogenaamde hernieuwbare energie.
De Duitse minister van Energie Reiche staat niet alleen in haar schijnbare ommezwaai. Bondskanselier Merz heeft de afschaffing van kernenergie in 2023 herhaaldelijk een "ernstige strategische fout" genoemd, die Duitsland kwetsbaar heeft gemaakt voor importschokken en deïndustrialisering. Zelfs EU-Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, die hogepriesteres van de Green Deal, stond op 10 maart voor een nucleaire top in Parijs en gaf toe dat "het inkrimpen van de Europese nucleaire sector op een strategische fout neerkomt." Betrouwbare, betaalbare en emissiearme stroom was opgeofferd op het altaar van de ideologie, zo gaf ze in feite toe — vijftien jaar te laat voor de Duitse nutsbedrijven die al tot faillissement of buitenlandse eigendom waren gedwongen.

Toch kunnen deze 'bekentenissen' op het sterfbed de diepere waarheid niet verhullen: het hele rood-groene project was altijd al een triomf van wishful thinking boven de technische realiteit, waarbij Rousseau's fantasieën over edele wilden in de Stille Zuidzee de voorkeur kregen boven Voltaire's vrij nuchtere afwijzing van de bewering dat op handen en voeten lopen zaligmakend was.

Het strenge westerse klimaatbeleid - bovenop de zelfopgelegde energiesancties tegen Rusland - heeft met spectaculaire precisie een averechts effect gehad. Hele sectoren van de Duitse industrie zijn vertrokken naar gebieden die niet gebukt gaan onder het klimaat-industriecomplex. Energie-intensieve industrieën die ooit de motor vormden van de middenstand, zoeken nu hun heil elders, terwijl huishoudens geconfronteerd worden met elektriciteitsprijzen die tot de hoogste in de ontwikkelde wereld behoren.

Na de recente verkiezingen in Baden-Württemberg merkte de geïrriteerde pseudonieme commentator Eugyppius op dat:
"Domme mensen in Baden-Württemberg bezorgen de Groenen een enorme verkiezingsoverwinning, zodat ze hun industrie kunnen blijven opofferen aan de weergoden."
Voor de Duitse Groenen en hun socialistische bondgenoten zijn die 'domme mensen' natuurlijk de meerderheid uit de arbeiders- en middenklasse die 'klimaatontkenners' zijn. Het doet er niet toe dat deze mensen realistisch zijn als het om de kosten van levensonderhoud gaat en merken wanneer hun stookkosten verdrievoudigen, wanneer de Duitse industrie banen verliest en wanneer dezelfde politici die energiearmoede als een deugd predikten, nu als de wiedeweerga hun best doen om de meest vervuilende kolencentrales op te starten om stroomuitval te voorkomen.

De peilingen vertellen het verhaal met genadeloze duidelijkheid. Alternative für Deutschland (AfD) haalt nu standaard 25-27% in de landelijke peilingen en ligt in verschillende enquêtes voor op of gelijk met de CDU/CSU. In westelijke deelstaten die lang als immuun voor haar boodschap werden beschouwd, heeft de AfD haar stemmenaandeel in Baden-Württemberg en Rijnland-Palts verdubbeld. Haar programma kan niet duidelijker zijn: door de mens veroorzaakte klimaatverandering is 'bedrog,' het hele netto-nul-apparaat een middel om de industrie en soevereiniteit te verpletteren.

'Extreemrechts' doet haar intrede

Dit is geen gemompel van een marginale groep; het is de expliciete verwerping van de Energiewende waar Reiche zelf nu langzaam naartoe neigt. Dit patroon herhaalt zich in heel Europa. In Frankrijk gaat Marine Le Pens Rassemblement National aan kop in de peilingen voor de presidentsverkiezingen door de groene transitie af te doen als "ultra-ecologisch fanatisme" dat boeren en automobilisten straft terwijl het de Davos-elite verrijkt. Het Britse Reform UK onder leiding van Nigel Farage bespot netto-nul als "Net stupid Zero" en wint aan populariteit met beloften om binnenlandse hulpbronnen aan te boren. De Italiaanse Giorgia Meloni, hoewel voorzichtiger als regeringsleider, heeft weinig geduld voor de eco-mandaten van Brussel en heeft geruisloos energiezekerheid boven emissiedoelstellingen gesteld. Zelfs een deel van de Britse conservatieven, die ooit door dezelfde waanideeën waren gegrepen, begint terug te krabbelen van tijdschema's die huishoudens financieel te gronde zouden richten.

De overeenkomst tussen deze bewegingen is niet dat ze worden geleid door 'extreemrechtse' extremisten, zoals de traditionele pers hysterisch beweert, maar een nuchtere constatering dat ideologie botst met natuurkunde en economie. Duitse huishoudens - behalve de jonge stedelijke Groenen die diep ondergedompeld zijn in het dogma van ecologie - zijn het zat. Ze hebben gezien hoe hun land zijn kerncentrales heeft ontmanteld, honderden miljarden euro's heeft gestoken in intermitterende hernieuwbare energiebronnen en vervolgens Qatar en de Verenigde Staten om LNG heeft gesmeekt, terwijl in alle stilte de kolenmijnen weer werden geopend. Dezelfde elites die voor deze kosten hebben gezorgd, doen nu heel verbaasd dat kiezers zich wenden tot partijen die verlichting beloven.

De schok rond Hormuz heeft slechts een afrekening versneld die toch al in de pijplijn zat. De rellen en demonstraties in Ierland tegen de door de energiekosten veroorzaakte stijging van de kosten van levensonderhoud bieden een grimmig voorproefje van wat er gebeurt als regeringen weigeren hun aandeel in het ontstaan van de crisis toe te geven. Dublin krabbelt stilletjes terug zonder ooit de beleidsfouten toe te geven die energiearmoede onvermijdelijk hebben gemaakt. Berlijn, Parijs en Brussel zijn met dezelfde spagaat bezig: ze draaien strenge groene maatregelen terug terwijl ze doen alsof de oorspronkelijke strategie verantwoord was.

Oordeel van de geschiedenis

Toch is er een bredere historische ontwikkeling gaande. De overname van het energiebeleid door de Duitse Groenen ging nooit echt over het klimaat; het ging om macht - cultureel, politiek en economisch. Het betekende de definitieve overwinning van een wereldbeeld uit de periode na 1968, waarin de industriële beschaving gelijk werd gesteld met de erfzonde. De BRICS-landen en het Zuiden zijn niet van plan om ontwikkeling te offeren op het altaar van het westerse schuldgevoel. China bouwt met evenveel enthousiasme kolencentrales als kernreactoren; India weigert zich te verontschuldigen voor het gebruik van zijn eigen steenkool.

Alleen in Europa waren beleidsmakers ervan overtuigd dat het uitdragen van morele superioriteit een vervanging kon zijn voor kilowatt. Reiche's inzicht, hoe beperkt ook, is daarom welkom. Dat geldt ook voor de late erkenning van Merz en Von der Leyen. Maar retorische rectificaties zijn niet voldoende. Duitsland moet de volledige kosten van zijn ideologische omweg onder ogen zien: de verloren gegane nucleaire capaciteit, de gestrande activa, de uitholling van de industrie en de politieke polarisatie die de AfD haar sterkste positie sinds haar oprichting heeft bezorgd.

De vraag is of de gevestigde orde de moed heeft om te volgen waar elementaire economie en gezond verstand naartoe leiden — naar een pragmatische energiemix die waar mogelijk een heropleving van kernenergie omvat, waar nodig binnenlandse fossiele bronnen, en een einde aan de ruïneuze subsidies die de profiteurs van hernieuwbare energie hebben verrijkt terwijl de burgers steeds armer worden.

Vijftien jaar na Merkels nucleaire paniek en decennia nadat de Groenen voor het eerst de wandelgangen van de macht binnendrongen, doet de realiteit zich opnieuw gelden met de kille logica van de natuurkunde en de markten. De koortsachtige droom van een weersafhankelijke utopie lost op onder de druk van stroomuitval, prijsstijgingen en opstand onder de kiezers.

Hopelijk volgt er nu een terugkeer naar iets eerlijkers: een energiebeleid dat gebaseerd is op techniek, niet op eschatologie. Voor een land dat ooit trots was op zijn Sachlichkeit - nuchterheid en realisme - kan dit besef niet snel genoeg komen. Het alternatief is geen redding van het klimaat, maar nationaal verval. Duitsland, en daarmee Europa, bevindt zich op de drempel. De enige vraag die nog resteert, is of de leiders die drempel zullen overschrijden voordat het licht voorgoed uitgaat.

Zie: https://substack.com/home/post/p-194560228