Poland primary school
© Janek Skarzynski / AFP
Een keer te laat in de les komen, je petje ophouden in de klas, niet naar de juf luisteren. Ongewenst gedrag in de klas, maar relatief onschuldig. Na een portie strafwerk, nablijven of een reprimande was bij mij op school dan de kous dan af.

Tegenwoordig niet meer. Op steeds meer scholen zijn dit 'gedragsincidenten'. Die moeten worden geregistreerd en opgeslagen in de gedragsincidenten-databank. Iedere leerling krijgt daarin zo zijn eigen trackrecord.

Scholen hebben dat niet per se zelf bedacht. Sinds 2015 zijn ze verplicht om gedrag op een of andere manier te monitoren. Doel is om beter grip te krijgen op de veiligheid op school. Dit om bijvoorbeeld pesten tegen te gaan. Klinkt als een goed doel. De vraag is of het nodig is om werkelijk elk incident of incidentje op niveau van de individuele leerling op te slaan.

Een bezorgde en wakkere ouder die mij hierover tipte vindt van niet. Hij wil eigenlijk niet dat zijn kinderen met naam en toenaam in zo'n register komen. Hij is bezorgd over wat er allemaal met de data gebeurt, wie er bij kan en hoe lang het bewaard blijft. Bovendien twijfelt hij aan het nut van deze 'datahonger'. En waarom alleen negatief gedrag registreren. Zo creëer je toch een beetje op een digitaal strafblad voor kinderen?

Ik snap zijn zorgen wel. Scholen waren eerder slordig met de gegevens van kinderen. Eind 2014 onthulden we dat basisscholen massaal privé-gegevens doorspelen aan uitgevers. Die konden er vervolgens mee doen wat ze wilden. Allemaal zonder dat ouders dat wisten.

Van een privacyschending van die orde, lijkt hier geen sprake. Het bedrijf Praktikon dat het register beheert voor de school van de bezorgde ouder, hanteert een degelijk privacyprotocol. Daarin ligt vast dat ze niets met de data mogen doen en dat er niemand bij kan behalve door school aangewezen medewerkers. Om dat te achterhalen moest hij er alleen wel zelf achteraan. De school kon hem dat niet vertellen. Andere ouders weten waarschijnlijk helemaal niet dat dit gebeurt.

Praktikon beheert de gegevens van 70 basisscholen. Andere scholen hebben daar weer andere bedrijfjes voor ingehuurd. Of de gegevens van kinderen daar ook beschermt zijn, weten we niet. En of ouders van die scholen op de hoogte zijn van deze vergaande vorm van dataverzameling, is zeer de vraag. Praktikon doet dat zelf niet en vindt het een taak van de school om ouders te informeren, en terecht. Maar kennelijk is ze er niet helemaal gerust op dat ze dat ook goed oppakken. Kort nadat ik ze hierover bevraag, bellen ze me terug om te zeggen dat ze scholen hier voortaan expliciet op te wijzen.

Je kunt je afvragen of zo'n database überhaupt moet willen aanleggen. Immers, een beetje leraar weet zonder database ook wel waar de problemen op zijn school zitten, zou je zeggen. Maar als je het dan toch moet, doe het dan goed en met medeweten van de ouders. Nu is het vaak een wakkere vader of moeder met een ICT-achtergrond die een school achter de broek moet zitten. Eigenlijk zou het daarvan niet af moeten hangen.