Zwarte Piet
© Zwarte Piet Moet Blijven
De rechtbank van Haarlem heeft woensdag besloten dat het uiterlijk van de zwarte pieten die aan de landelijke intocht in Zaandam meedoen, niet verder aangepast hoeft te worden. De stichting Majority Perspective had geen recht om een kort geding aan te spannen omdat er vooraf geen overleg is gevoerd met de gedaagde partijen.

De voorzieningenrechter kwam dan ook niet aan een inhoudelijke beslissing toe omdat de stichting niet aan de voorwaarden heeft voldaan. Ze hebben de gedaagde partijen niet op tijd benaderd en hen volgens de rechter "overvallen" met het kort geding.

De voorzieningenrechter voegde hieraan toe dat, als hij wel tot een inhoudelijke beslissing was gekomen, de stichting ook niet in het gelijk was gesteld.

Majority Perspective, een burgerinitiatief, eiste dat alle zwarte pieten zouden worden ontdaan van de in hun ogen racistische en stereotyperende kenmerken en gedragingen.

De stichting vindt dat de pieten niet geschminkt moeten zijn, geen kroeshaar of rode lippen horen te hebben en geen gouden oorringen horen te dragen. Daarnaast zou de onderdanige rol van Zwarte Piet als knecht niet meer van deze tijd zijn.

Ze daagden daarom onder meer de Nederlandse Staat, de omroep NTR en de gemeente Zaanstad, waar Zaandam onder valt. In die stad vindt op zaterdag 17 november de landelijke intocht plaats. De NTR verzorgt de live-uitzending van de intocht op televisie.

Kwestie van vrijheid van meningsuiting belangrijke rol

De voorzieningenrechter lichtte toe dat in deze kwestie de vrijheid van meningsuiting een belangrijke rol heeft gespeeld. "Vanwege het maatschappelijk debat de afgelopen jaren heeft het uiterlijk van Zwarte Piet het karakter gekregen van een stellingname", aldus de rechter. "De uitbeelding valt hiermee binnen het bereik van de vrijheid van meningsuiting."

De rechter legde uit dat voor een beslissing tot ingrijpen voordat de intocht plaatsvindt, er dan aanleiding moet zijn om aan te nemen dat er een forse inbreuk op grondrechten gaat plaatsvinden. "Dat is niet het geval."

Volgens gemeente al veel aanpassingen gedaan

De advocaten van de gemeente bepleitten dinsdag dat er al veel aanpassingen zijn gedaan aan het uiterlijk van de zwarte pieten en dat de gemeente daarmee de lijn van de NTR volgt. Los van het voorkomen van Zwarte Piet, gaat het om wijzigingen in kleding en haardracht.

De NTR zei dinsdag al dat er tientallen verschillende pieten meedoen aan de intocht. Verder wilde de omroep er niet al te veel op vooruitlopen, omdat de verrassing een belangrijk onderdeel is van het kinderfeest.

De omroep vulde daarop aan dat alle zwarte pieten die namens de NTR meedoen aan de intocht, roetveegpieten zijn. In sommige gevallen zijn deze pieten wel volledig zwart. "Naargelang ze vaker door de schoorsteen zijn gegaan, worden ze zwarter", aldus de uitleg van de NTR.

De rechter stelde eveneens vast dat de NTR het uiterlijk van Zwarte Piet, zoals die de afgelopen jaren te zien is in het Sinterklaasjournaal, al heeft aangepast. Hij noemde het Sinterklaasjournaal "invloedrijker" dan de intocht voor het beeld van kinderen.

Vrijwilligers leveren eigen pieten

Er doen ook vrijwilligersorganisaties mee aan de intocht en die leveren hun eigen zwarte pieten. De advocaat van de NTR zei dinsdag dat de omroep slechts de wens heeft uitgesproken dat deze organisaties hun richtlijn volgen, maar dat de vrijwilligersorganisaties in principe zelf het uiterlijk van hun zwarte pieten kunnen kiezen.

De stichting Majority Perspective verwees dinsdag naar eerdere uitspraken van onder meer de rechtbank van Amsterdam. De voorzieningenrechter stelde in 2014 dat Zwarte Piet als figuur met kroeshaar en dikke rode lippen "bij donkere mensen tot gevoelens van minderwaardigheid leidt en daarmee tot een negatieve stereotypering van de donkere mens".

Een woordvoerder van de stichting zei in een eerste reactie actie te zullen blijven voeren en mogelijk naar het Europees hof voor de rechten van de mens te stappen.