Timmermans Juncker
© Patrick Hertzog/AFP via Getty Images
Juncker en Timmermans
Leep van de SP: in hun campagnefilmpje voor de Europese verkiezingen passeren zes van de zeven hoofdzondes de revue. Hoogmoed, hebzucht, wellust, vraatzucht, gramschap, gemakzucht. Dat mobiliseert maximale weerzin.

We zien een Frans Timmermans-lookalike, Hans Brusselmans genaamd, die de schone schijn niet meer ophoudt. Zodra de huisdeur dichtvalt, gaat het beest los. De broek gaat uit, de schoenen worden weggetrapt, voor de wc wordt wellustig gesjord aan een druppelend geslachtsdeel. Er wordt een icoon van Jean-Claude Juncker aanbeden, oorlogstuig in elkaar geknutseld, referenda-uitkomsten worden vanuit de luie stoel in de haard geflikkerd. Close-ups van de vraatzucht: Brusselmans propt zich vol met slagroomtaarten, het ene stuk groter dan het andere, alles gaat erin. De boodschap: de EU is niets dan mateloze verdorvenheid.

Alleen de hoofdzonde invidia komt niet in beeld. Geen afgunst bij Brusselmans. Eerder wekt de SP de indruk inspiratie te hebben gevonden in nijd. SP is immers de verliezende partij die op links aan de kant staat. Ooit gold de SP als fatsoenlijk alternatief voor de PvdA. Jan Marijnissen had geen ranzige filmpjes nodig om zich te profileren. Zijn SP was de partij waar prominente PvdA'ers demonstratief naar overliepen.

Persoonsverheerlijking

Die autoriteit is verleden tijd. De SP moet het nu van provocaties hebben, het spotje doet zijn werk. Zij die de EU geen warm hart toedragen, zien er verrukkelijke satire in, de rest zweeft tussen verbazing, gêne en verontwaardiging. Wellicht was de spot welwillender ontvangen zonder de persoonlijke aanval. Aan de andere kant: Brusselse potentaten als Juncker en Timmermans kweken zelf een persoonlijkheidscultus. Dan kan de oppositie ridiculiserend terugslaan. De geregeld straalbezopen Juncker bepotelt staatshoofden en lebbert hun hoofden af. Plak die beschamende fragmenten aan elkaar en je krijgt het portret van een nog viezere kerel dan Brusselmans.

Bij Timmermans zagen we een ongekend ijdele campagne die aan persoonsverheerlijking grensde. Een alleenheerser daalt af uit de Olympus om stemmen te vergaren. Ineens in andere kleren, de confectie van petje, jekker en jeans strategisch uitgezocht. Ineens ook met vlotte praatjes die soms haaks staan op wat hij in Brusselse sferen bekokstooft. Pontificaal op elke foto en in elk filmpje, omringd door driftig klappende aanbidders, koppen die instemmend knikken, armen die in verering zwaaien terwijl hij oreert en de muziek aanzwelt. Er zijn in de oostelijke EU-landen, na de val van de Berlijnse muur, hele musea met vereringskunst van totalitaire leiders afgebroken. Maar Timmermans bouwde zonder gêne zijn presidentscampagne rond soortgelijke zelfverheerlijking op.

Graaien

Je kunt het filmpje van de SP ranzig vinden, maar de gecultiveerde Timmermania deugt ook niet. Nog iets: ging hij niet naar Europa met de belofte de zelfverrijking aan banden te leggen? Niks van gemerkt. Er is corruptie bij de Europese Commissie. De recente onthullingen over de declaraties van D66'er Sophie in 't Veld brachten in herinnering hoe exorbitant de vergoedingen voor EP-leden zijn. Hoe leg je dit uit, terwijl je om meer Europa en meer machtsoverdracht bedelt bij EU-burgers die zich kapot werken en steeds minder overhouden? Die per jaar misschien net dat bedrag opzij kunnen leggen dat In 't Veld boven op haar enorme salaris en onkostenvergoedingen per EP-vergaderdag krijgt. Zij verdedigde zich met de mededeling dat ze niets tegen de regels deed. Maar dat is precies het probleem: die regels legitimeren gegraai. Dat ziet ze niet in.

Naast je salaris nog een extra salaris omdat je komt opdagen, dat kan alleen een zichzelf superieur wanende regentenkaste verzinnen. Hoe durft Timmermans zichzelf nog in de spiegel aan te kijken na een speech over rechtvaardigheid, gehouden voor mensen die per maand precies dat verdienen wat hij per dag opstrijkt? Waarom pakt hij deze mensonterende verkwisting niet aan? Er zijn genoeg capabele mensen die voor minder geld aan Europa willen sleutelen. Mensen die hun streven vast vitaler en realistischer kunnen overbrengen dan de oude garde satrapen die grossiert in utopische superlatieven die nergens op slaan.


Commentaar: Psychopaten kunnen zichzelf goed verkopen. Eenmaal binnen kunnen ze de organisaties naar hun hand zetten.
Zo worden anderen die wellicht met goede intenties begonnen geponeriseerd: Politieke Ponerologie: Een Wetenschap over de Aard van voor Politieke Redenen Aangewend Kwaad


Ranzige klucht

Weldenkend Nederland spreekt nu schande van het SP-spotje, maar deze ongeremde zelfverrijking is pas een ranzige klucht. Uiteraard is de EU veel meer dan dat. Samenwerking is van levensbelang, gezamenlijke projecten versterken de positie van alle landen, de fatsoenering van het oude Oostblok heeft grote ellende in oost en west voorkomen. Wat onverzoenlijke EU-haters ook palaveren, het project Europa is belangrijk werk in uitvoering. De belofte van gouden bergen na een Nexit is een farce. Tegelijk is de EU aan radicale hervorming toe. Democratisering, versobering, corruptiebestrijding, afscheid van de soms achterlijke tunnelvisie. Wat twitterde de Europese Commissie gisteren, op de Dag van Europa? Dit: 'We hebben goede redenen voor hoop en geen redenen voor angst voor de toekomst.' Een boodschap van een andere planeet. Zo ver staat propaganda dus af van de bedreigende veranderingen in Europa.

Vergeet Timmermans, het spotje van de SP is een wake-upcall over uiterst ongemakkelijke zaken: de zelfvernietigende kanten van de EU. De SP toonde dat op oneerbiedige wijze, voor de snelle politieke winst. Maar de feiten daarachter zijn veel erger dan de satire die nu zo verkeerd valt.